Çin BeiDou

Çin BeiDou Uydu Navigasyon Sistemi’nin İnşasını tamamladı

Dünya

BeiDou-3 sistemindeki son uydunun başarıyla fırlatılmasıyla birlikte Çin, tüm dünyayı kapsayan uydu navigasyon sisteminin inşasını tamamlamış oldu. Böylelikle BeiDou projesinin tarihinde de yeni bir sayfa açıldı.

BeiDou -3 Uydu Navigasyon Sistemi’nin en son üyesi olan uydu, 23 Haziran 2020 tarihinde Beijing saatiyle 09.43’te Xichang Uydu Fırlatma Merkezi’nden başarıyla fırlatıldı. Uydu, fırlatıldıktan 30 dakika sonra öngörülen yörüngesine girerken, fırlatma misyonu başarıyla tamamlanmış oldu. Bu gelişme, aynı zamanda BeiDou Uydu Navigasyon Sistemi’nin 3 aşamadan geçerek tamamlanmasını da simgeliyor. 55 navigasyon uydusu, engin uzayda “büyük satranç tahtasını” konuşlandırdı.

‘DENGTA-1’DEN ‘BEİDOU-3’E

Çin’in uydu konumlandırma çalışmalarının geçmişi 1969 yılına dayanıyor. O dönemde ABD, Doppler hız ölçümü prensibine dayanarak, transit uydu navigasyon sistemini geliştirmiş, gemiler için 100 metre hassasiyetindeki konumlandırma hizmeti sağlamıştı. Çin de aynı dönemde uydu navigasyon sistemi geliştirme projesini başlattı. Proje, “Dengta (fener kulesi)-1”olarak adlandırıldı. 1970’li yılların sonuna kadar teknolojik araştırmalar ve ilk aşamadaki numun için yer testleri tamamlandı. Fakat farklı ülkelerde daha ileri GPS navigasyon sistemlerinin Ar-Ge çalışmalarının başlatılması nedeniyle Çin, “Dengta-1”i geliştirme çalışmalarını durdurmaya karar verdi.

BeiDou-1 Uydusu Başmühendisi de olan Çin Mühendislik Akademisi’nden Fan Benyao, Dengta-1 ‘i şöyle değerlendiriyor: “Bu projeyle hem önemli bir tecrübe edinildi hem de üstün vasıflı bilimsel araştırmacılar yetiştirildi. BeiDou uydu navigasyon sisteminin geliştirilmesine de zemin hazırlandı.”

1994’TE ONAYLANDI

1983 yılında Çin’de uydudan ölçüm ve kontrol teknolojilerinin temelini atan akademisyen Chen Fangyun, “çift modlu uydu konumlandırma” prensibini ilk kez ortaya koydu. 1990’lı yıllarda Chen’in önderliğinde, yörüngedeki iki “Dongfanghong-2A” iletişim uydusu ile temel doğrulama gerçekleştirildi. Daha sonra, Çin Uzay Bilim ve Teknoloji Şirketi Beşinci Araştırma Enstitüsü’nden Tong Kai’nin başkanlığında, uydu navigasyon sisteminin yerde simülasyon testi yapıldı ve projenin ana sisteminin uygulanabilirliği doğrulandı. Aynı dönemde, Fan Benyao’nun liderliğindeki ekip de çift devirli navigasyon uydu platformunda teknik araştırmalar yürüttü. İlk dönemlerdeki bu yoğun ve etkili çalışmalara dayanılarak Şubat 1994’te BeiDou uydu navigasyon sistemi projesi resmen onaylandı.

BAŞTASARIMCININ İNANCI

Dongfanghong-3 iletişim uydusunun baştasarımcısı Fan Benyao, kullanıcıların navigasyon ve konumlandırma konusundaki acil ihtiyaçlarına derhal yanıt verebilmek için 1995 yılında navigasyon uyduları için büyük kapasiteli Dong-fanghong-3 üç aksisli sabit uydu platformunun kullanılması fikrini ortaya attı. Fan’a göre, platform aracılığıyla, uyduların kullanım oranı iki katına çıkarken, ömürleri de üçte bir oranında uzatıldı; ayrıca geliştirme döngüsü de kısaltıldı.

Fan, başaracaklarına olan inancını vurguluyor: “İlk Dongfanghong uydusunun belirlenen yörüngeye oturması başarısız oldu. Bazı çalışanların bu nedenle kaygıları vardı. Başarısızlığın nedenlerini ayrıntılı olarak analiz ettikten sonra, sorunun genel uydu planı veya alt sistemlerle değil, parçaların kalitesiyle ilgili olduğuna dikkat çektim. Kalitenin kontrol altına alınması durumunda projenin başarılı olacağına inandığımı belirttim.” Dongfanghong-3 platformunun değiştirilmesiyle ilgili öneri, nihayetinde üst otoriteler tarafından kabul edildi.

Çin BeiDouProjenin başlangıcında, çalışanlar arasında hâlâ bir anlaşmazlık mevcuttu: öncelikle bir bölgesel uydu ağı mı, yoksa küresel uydu ağı mı kurulmalıydı? Teknik tartışmalara katılan Fan Benyao, o dönemki anlaşmazlıkları şöyle anlattı: “İlkönce, dev bir küresel uydu ağı kurulması için uzun zamana ve büyük sermayeye ihtiyaç vardı. O dönemde, Çin dışa açılma sürecini yeni başlatmıştı. Kullanıcıların çoğunluğu da yurt içinde veya komşu ülkelerde bulunuyordu. Dolayısıyla öncelikle bölgesel, sonra küresel bir uydu ağı kurulmasına dair plan ulusal koşullara uygun görüldü.”

Böylece “önce bölgesel sonra küresel uydu ağı” kurma fikri kabul edildi ve üç aşamadan oluşan BeiDou uydu konumlandırma sistemini geliştirme yoluna çıkıldı.

2000 YILINDA İKİ UYDU

2000 yılının ekim ve aralık aylarında Çin iki Bei Dou uydusunu başarıyla fırlattı.

Birinci nesil BeiDou uydu konumlandırma sisteminin kurulmasıyla Çin, dünyada uydu konumlandırma sistemine sahip üçüncü ülke oldu. 2003 yılında 3 BeiDou uydusu olan bir yer durağan uydunun (GEO) fırlatılmasıyla da Bei Dou-1 sisteminin performansı artırıldı.

2004 yılında BeiDou-2 sistemi projesinin inşası başlatıldı. 2012 yılına kadar beş adet yerdurağan uydu (GEO), beş adet Eğimli Geosenkron Yörüngesi uydusu (IGSO) ve dört adet orta yörünge uydusu (MEO) ile fırlatma ağı oluşturuldu. BeiDou-3’ün ilk iki nesil BeiDou sisteminin temelinde geliştirilecek olması, daha güvenli ve kesin adımlar atılmasını da sağladı. 2009 yılında başlatılan BeiDou-3 projesi süratle ilerlerken, 2018’de 10 roketle 19 uydu fırlatıldı ve dünyada uydu konumlandırma sistemlerinin inşası tarihinde rekor kırıldı. Haziran 2020’de 55 BeiDou uydusunun başarıyla fırlatılmasıyla küresel hizmet sağlayan BeiDou uydu navigasyon sistemi kapsamlı şekilde oluşturulmuş oldu.

NASIL ÖNE GEÇTİ?

Fan Benyao’ya göre, BeiDou Uydu Navigasyon Sistemi’nin özgünlüğü ve avantajları şu niteliklerinden kaynaklanıyor:

İlk defa “3 GEO uydusu+3 IGSO uydusu ve 24 MEO uydusu” modelinde çoklu yörünge uydu takımyıldızı oluşturulması, Çin ve komşu bölgelerdeki konumlandırma doğruluğunu yükseltti.

Bu, ABD’nin GPS sistemine göre gözle görülür bir avantaj. Sistemin sağlamlığı artarken, kullanım ömrü de uzatıldı.Dünyada ilk olarak RDSS+RNSS çift navigasyon sistemi uygulandı. Bu uygulamayla sistem yedeklemesinin yanı sıra, haberleşme işlevleri de gerçekleşti.

Ka bandında uydudan uyduya bağlantı hayata geçirilirken, bazı uydular için lazer bağlantısı kullanıldı.

Söz konusu yöntemlerle yüksek, orta ve alçak yörüngelerde uydu takımyıldızları arasında ve uydular ile yer yüzeyindeki uydu istasyonları arasında bağlantı kuruldu. Böylece konumlandırma doğruluğu daha da yükseltilirken, yurtdışında uydu yer istasyonu kurulamaması sorunu da çözüldü.

Teknoloji tekeli kırılırken, Çin kendi gücüne dayanarak başarıyla navigasyon uydularının temel bileşenlerini, özellikle ‘çekirdek bileşen’ olan uyduya yüklü yüksek hassasiyetli atomik saati geliştirdi.

Zorlu Ar-Ge çalışmalarının sonucunda BeiDou uydularının bileşenlerinin tümüyle Çin’de üretilmesi sağlandı ve kritik parçalarda ithalata bağımlı olma durumu tamamen değişti.

Çin Uydu Navigasyon Sistemi Yönetim Ofisi Uluslararası İşbirliği Merkezi Başkanı Wang Li’ye göre, BeiDou Uydu Navigasyon Sistemi’nde yapılan inovasyon, sadece teknik açıdan değil, inşa ve geliştirme açılarından da kendini gösteriyor. Wang Li, şu bilgiyi verdi: “Ulusal koşullar doğrultusunda, BeiDou Uydu Navigasyon Sistemi için ‘aktif konumlandırmadan pasif konumlandırmaya, bölgesel hizmetten küresel hizmete’ gelişme stratejisi uygulandı. Aktif konumlandırma, kullanıcının konumlandırma hizmetini kullanması gerektiğinde, ilk olarak başvuru anlamında bir sinyal göndermesi, yer yüzeyindeki istasyonun da kullanıcının konumunu belirleyip ona iletmesi anlamına geliyor. Pasif konumlandırma ise kullanıcının radyo kullanır gibi doğrudan navigasyon sinyali alabilmesi, kullanıcı terminalinin otomatik olarak uydunun kendisine olan mesafesini ölçmesi ve konum bilgilerini belirlemesi anlamına geliyor.”

‘SIFIRDAN VAR OLMA’

1990’lı yılların başlarında, o zamanki teknolojik zemin ve ekonomik koşullar altında Çin, “çift uyduyla aktif konumlandırma” sistemini kullanarak, öncelikle BeiDou-1 sistemini geliştirdi.

Azami yatırım yapılarak Çin’e ve komşu bölgelere konumlandırma ve haberleşme hizmetleri sağlamaya öncelik verildi. Böylece sıfırdan var olma süreci gerçekleşti.

BeiDou-2 sisteminde BeiDou-1 teknolojik sistemiyle uyumluluk temelinde pasif konumlandırma sistemi de kullanıldı. Asya-Pasifik bölgesindeki kullanıcılara konumlandırma, hız ölçümü, zamanlama ve kısa mesajla haberleşme hizmetleri sağlandı. Çin, küresel uydu navigasyon sistemi hizmeti sağlayan dört ülkeden biri haline geldi.

Uydudan uyduya bağlantı, küresel arama ve kurtarma sistemi ve yeni nesil atomik saat gibi özellikler BeiDou-3 sisteminin işlevlerini önemli ölçüde artırırken, sistemin tüm dünyayı kapsaması sağlandı.

BeiDou-3 sistemindeki son uydunun başarıyla fırlatılmasıyla birlikte Çin, tüm dünyayı kapsayan uydu navigasyon sisteminin inşasını tamamlamış oldu. Böylelikle BeiDou projesinin tarihinde de yeni bir sayfa açıldı.

Etiketler

Yorumunuzu Buraya Yazın